Nhiên liệu hóa thạch gồm những gì? Cho ví dụ

Nhiên liệu hóa thạch là nguồn năng lượng có vai trò rất quan trọng trong đời sống sinh hoạt, sản xuất của con người. Nếu bạn đang quan tâm đến nguồn nhiên liệu hóa thạch thì hãy cùng tìm hiểu đầy đủ thông tin trong bài viết dưới đây mà chúng tôi chia sẻ!

Nhiên liệu hóa thạch là gì? Ví dụ về nhiên liệu hóa thạch

Nhiên liệu hóa thạch là nhiên liệu hình thành bởi quá trình phân hủy kỵ khí của các sinh vật bị chôn vùi cách đây hơn 300 triệu năm. Những nhiên liệu này có chứa lượng lớn cacbon, cùng hợp chất hydrocacbon.

Hình ảnh nhiên liệu hóa thạch
Hình ảnh nhiên liệu hóa thạch

Ví dụ về nhiên liệu hóa thạch phải kể đến như: Dầu mỏ, than đá, khí đốt tự nhiên,… Những nhiên liệu này được tạo ra bởi các loại tàn tích động thực vật hóa thạch chịu áp suất và nhiệt độ cao của vỏ Trái Đất trong suốt hàng triệu năm. Các nhiên liệu hóa thạch được tồn tại ở cả thể khí, lỏng và rắn.

Nhiên liệu hóa thạch tiếng anh là gì? Trong tiếng anh nhiên liệu hóa thạch được viết là fossil fuel.

Nguồn gốc tạo nên nhiên liệu hóa thạch

Nhiên liệu hóa thạch hiện nay đều có chứa cacbon, hình thành từ quá trình phân hủy ở điều kiện thiếu khí oxy của các loài tảo, sinh vật, thực vật nằm sâu trong lớp vỏ Trái Đất với niên đại trước cả Kỷ Devon, khoảng từ 419,2 triệu – 358,9 triệu năm trước.

Dầu mỏ có nguồn gốc từ mảnh vụn của những sinh vật sống ở dưới nước được lắng đọng xuống đáy biển với số lượng lớn. Nhờ áp lực của vỏ Trái Đất, cùng với nhiệt độ cao nên chúng biến đổi thành các hidrocacbon. Từ đó tạo thành than. Vài mỏ than được xác định là có niên đại ở kỷ Phấn trắng.

Nguồn gốc tạo nên nhiên liệu hóa thạch
Nguồn gốc tạo nên nhiên liệu hóa thạch

Điểm danh các loại nhiên liệu hóa thạch điển hình

Có nhiều loại nhiên liệu hóa thạch được khai thác, trong đó phổ biến là 4 loại sau đây:

  • Dầu mỏ: Hay còn gọi là dầu thô, đây là chất lỏng sánh có màu vàng trong suốt hoặc màu đen, tùy thuộc vào hàm lượng lưu huỳnh bên trong. Dầu mỏ được tồn tại trong các lớp đá, hình thành từ những sinh vật phù du bị nén chặt trong lòng đất. Các mỏ dầu thô sẽ có thành phần và tỷ lệ hydrocacbon riêng biệt.
  • Khí đốt tự nhiên: Khai thác từ mỏ dầu dưới dạng khí đốt. Loại này cũng bắt nguồn bởi những sinh vật phù du tương tự như dầu mỏ, tuy nhiên là dưới tác động của áp suất, cùng với nhiệt độ cao hơn. Khí đốt tự nhiên có thành phần chính là metan.
  • Than đá: Có nguồn gốc từ hóa thạch thực vật, chúng được ví như “vàng đen”, đây là nguồn nguyên liệu chính cung cấp năng lượng hiện nay. Than đá được khai thác từ các hầm mỏ ở trên đất liền.
Than đá là một trong các nguồn nhiên liệu hóa thạch ở Việt Nam quan trọng
Than đá là một trong các nguồn nhiên liệu hóa thạch ở Việt Nam quan trọng
  • Đá phiến cát và đá phiến dầu: Đá phiến dầu là đá trầm tích có chứa chất hữu cơ cùng với lượng lớn kerogen có thể chiết tách được hydrocacbon lỏng.

Nhiên liệu hóa thạch được dùng để làm gì?

  • Nhiên liệu hóa thạch được sử dụng để phục vụ đời sống con người, cũng như các ngành công nghiệp. Dầu mỏ, khí đốt, than đá là nguồn cung cấp năng lượng chính, giúp mang lại giá trị kinh tế đặc biệt cao:
  • Than đá: Là nguyên liệu để vận hành nhà máy nhiệt điện và dùng để chế tạo than làm chất đốt tại các hộ gia đình. Than đá từ lâu đã là nhiên liệu dùng để chạy động cơ bằng hơi nước như đầu máy tàu hỏa. Với nền công nghiệp luyện kim thì nguyên liệu này dùng để nấu chảy quặng để đúc nên vật liệu mới.
  • Dầu mỏ được khai thác từ thế kỷ 19 làm chất đốt thay thế cho dầu làm từ động vật. Dầu mỏ sau khi khai thác được chưng cất phân đoạn để tạo ra các sản phẩm khác nhau. Ví dụ: Xăng, dầu diesel, dầu nhiên liệu dùng làm nhiên liệu cho các phương tiện giao thông, động cơ đốt trong. Nhựa đường chiết làm vật liệu rải đường trong xây dựng,…
Dầu mỏ là nhiên liệu quan trọng trong đời sống con người
Dầu mỏ là nhiên liệu quan trọng trong đời sống con người
  • Khí thiên nhiên được khai thác từ mỏ dầu, là nguồn nhiên liệu quan trọng trong tổng hợp hóa chất. Chúng được dùng làm nhiên liệu đốt của bếp gas, đốt các lò gạch, gốm,… Đây còn là nguyên liệu để sản xuất chất dẻo, phân bón,.. và các loại hóa chất khác.
  • Phiến sét dầu và vật liệu tương tự là đá trầm tích có chứa kerogen, sau khi nhiệt phân giúp sinh ra dầu thô tổng hợp.

Ảnh hướng xấu của nhiên liệu hóa thạch đến môi trường

Có thể thấy nguồn nhiên liệu hóa thạch là một trong những phần không thể thiếu được trong đời sống, sản xuất hiện nay. Tuy nhiên chúng lại đã và đang gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, cụ thể như:

Làm ô nhiễm không khí

Quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch sẽ thải ra môi trường các chất độc hại như: NOx, CO2, SO2,.. chúng là nguyên nhân làm hình thành nên mưa axit gây hại cho sức khỏe, cây trồng, đất đai.

Nhiên liệu hóa thạch còn có chứa nguyên tố phóng xạ như: Urani, thori,.. khi giải phóng vào môi trường sẽ gây ra những nguy hiểm đối với con người.

Nhiên liệu hóa thạch là nguyên nhân gây ra tình trạng ô nhiễm không khí
Nhiên liệu hóa thạch là nguyên nhân gây ra tình trạng ô nhiễm không khí

Lượng lớn các khói bụi, tro xỉ thải ra sau quá trình đốt cháy than làm gây ra những đợt sương mù, suy giảm chất lượng không khí, cũng như gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, tim mạch.

Việc tiếp xúc với bụi than thời gian dài làm tăng nguy cơ mắc bệnh phổi đen. Đặc biệt là những đối tượng có hệ miễn dịch yếu như: Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai rất dễ bị ảnh hưởng.

Nhiều nhà máy nhiệt điện hiện đã áp dụng các biện pháp như dùng thêm khí amoniac để giúp giảm thiểu bớt đi lượng khí độc sản sinh trong quá trình đốt than đá.

Tăng hiệu ứng nhà kính

Theo các số liệu được công bố, tại Hoa Kỳ, có tới hơn 90% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính đến từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch. Hằng năm khi đốt nhiên liệu hóa thạch sẽ tạo ra khoảng 21,3 tỷ tấn khí CO2, trong tự nhiên sẽ hấp thụ 1 nửa, khoảng 10, 65 tỷ tấn khí CO2 bị thải vào trong bầu khí quyển.

Đốt nhiên liệu hóa thạch gây ra tình trạng làm tăng hiệu ứng nhà kính
Đốt nhiên liệu hóa thạch gây ra tình trạng làm tăng hiệu ứng nhà kính

Việc đốt nhiên liệu hóa thạch còn gây ra nhiều ô nhiễm khác như: Oxit nitơ, kim loại nặng, hợp chất hữu cơ dễ bay hơi,.. làm ô nhiễm bầu không khí.

Ô nhiễm đất và nước

Để khai thác than tại những mỏ lộ thiên sẽ cần dùng đến vật liệu phá núi, phá rừng. Chính điều này đã gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường. Hoạt động khai thác khí tự nhiên còn tiềm ẩn các nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước, làm ảnh hưởng đến đời sống sinh vật biển.

Nhà máy lọc dầu chính là nguyên nhân làm ô nhiễm nguồn nước, không khí. Khai thác dầu vừa tác động trực tiếp đến nước mặt, vừa tác động đến nguồn nước ngầm. Ngoài ra, tàu chở dầu còn bị rò rỉ dầu gây ra tình trạng ô nhiễm nguồn nước, khiến cho nhiều loài sinh vật dưới nước bị chết.

Nhiên liệu hóa thạch không thể tái tạo và dần cạn kiệt

Nhiên liệu hóa thạch là nhiên liệu có hạn, được xếp vào danh sách nhiên liệu không thay thế, cũng không thể tái tạo được nếu như dùng hết. Trong khi đó tốc độ tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch hiện nay lại quá nhanh, điều này khiến cho chúng ngày càng cạn kiệt.

Nguồn nhiên liệu hóa thạch đang dần bị cạn kiệt do khai thác quá mức
Nguồn nhiên liệu hóa thạch đang dần bị cạn kiệt do khai thác quá mức

Tại Việt Nam nếu như vẫn giữ mức độ khai thác như hiện tại thì trữ lượng dầu mỏ sẽ chỉ đủ để khai thác trong khoảng 34 năm, khí thiên nhiên là 63 năm, trong khi than đá chỉ còn khoảng 4 năm.

Trên thế giới, dựa theo tốc độ sử dụng và khai thác như hiện nay thì lượng dầu mỏ chỉ đủ để khai thác trong vòng 53 năm, khí tự nhiên là còn 55 năm, than đá là 113 năm.

Một số biện pháp giúp thay thế nguồn nhiên liệu hóa thạch

Việc thực hiện chuyển đổi nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, có giá trị bền vững được xem là một trong những thách thức vô cùng quan trọng nhằm bảo vệ môi trường, cũng như tạo nên một tương lai bền vững. Một số giải pháp được đưa ra để nhằm thay thế nhiên liệu hóa thạch trong tương lai gồm:

Phát triển năng lượng tái tạo

Phát triển năng lượng tái tạo là điều đầu tiên và quan trọng nhất, những nguồn năng lượng tái tạo mà chúng ta có thể nhắc đến bao gồm: Năng lượng mặt trời, thủy điện, năng lượng gió, thủy điện, năng lượng từ biogas.

Phát triển năng lượng tái tạo để thay thế nhiên liệu hóa thạch trong tương lai
Phát triển năng lượng tái tạo để thay thế nhiên liệu hóa thạch trong tương lai

Đây là những năng lượng sạch vừa có thể tái tạo, lại đảm bảo được khả năng đáp ứng nhu cầu cả xã hội hiện nay.

Ngoài ra, việc cải thiện hiệu suất dùng năng lượng với người tiêu dùng và ngành công nghiệp rất quan trọng nhằm làm giảm bớt đi nhu cầu sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Dùng công nghệ hiệu suất cao, cải thiện cách dùng năng lượng trong ngôi nhà và phương tiện giao thông có tác dụng giúp làm giảm nguồn nguyên liệu cần thiết.

Thúc đẩy sử dụng các ứng dụng tiết kiệm nhiên liệu

Ưu tiên việc sử dụng các phương tiện giao thông công cộng thay vì phương tiện cá nhân hay thúc đẩy việc dùng xe điện chính là giải pháp hoàn hảo nhất mà chúng ta nên áp dụng.

Chính phủ các nước nên đầu tư hệ thống giao thông công cộng, xây dựng cơ sở hạ tầng cho xe điện cũng như mang đến nhiều khuyến mãi cho người dùng xe điện để kích cầu nhu cầu sử dụng các phương tiện này là rất cần thiết.

Sử dụng xe điện là cách làm hợp lý để tiết kiệm nhiên liệu hóa thạch
Sử dụng xe điện là cách làm hợp lý để tiết kiệm nhiên liệu hóa thạch

Bên cạnh đó, con người dùng cần tập trung đầu tư, nghiên cứu, phát triển công nghệ sạch như pin lithium-ion tiên tiến hay công nghệ có khả năng lưu trữ năng lượng để có thể cải thiện việc dùng năng lượng tái tạo. Nhờ đó để giúp làm giảm nhu cầu nhiên liệu hóa thạch.

Có thể thấy nhiên liệu hóa thạch là nguồn tài nguyên cực kỳ quan trọng đối với sự sống của con người trên Trái Đất. Nhưng một thực tế cho thấy chúng đang dần bị cạn kiệt bởi chính hoạt động khai thác, sử dụng bất hợp lý của con người.

Hy vọng với những chia sẻ mà chúng tôi mang đến trong bài viết trên đã mang đến cho bạn đọc những kiến thức cơ bản về nhiên liệu hóa thạch. Qua đó để biết cách dùng năng lượng hợp lý, góp phần bảo vệ tài nguyên quý giá này nhằm giảm thiểu tác động xấu tới môi trường.